Wibu là gì? Cách nhận biết một wibu chính hiệu

Đây là câu hỏi kinh điển nhất. Dù cả hai đều liên quan đến sự yêu thích văn hóa Nhật, nhưng có sự khác biệt về nguồn gốc và sắc thái:

• Otaku: Trong tiếng Nhật, từ này chỉ những người say mê quá mức một lĩnh vực nào đó (không chỉ anime, mà có thể là tàu hỏa, xe hơi, đồ điện tử). Tại phương Tây và Việt Nam, nó thường dùng để chỉ những “mọt” anime/manga chính hiệu, có kiến thức sâu rộng.

• Wibu (Weeaboo): Là từ do người phương Tây tạo ra. Nó mang sắc thái tiêu cực hơn, ám chỉ việc tôn sùng quá đà văn hóa Nhật đến mức chối bỏ văn hóa bản địa hoặc có những hành vi gây phiền hà cho người xung quanh.

• Tùy ngữ cảnh: Trước đây, “Wibu” thường được dùng để mỉa mai, chế giễu. Tuy nhiên, hiện nay cộng đồng yêu thích anime tại Việt Nam đã “bình thường hóa” từ này.

• Lưu ý: Nếu bạn dùng nó với ý đồ hạ thấp sở thích của người khác, đó là xúc phạm. Nhưng nếu bạn bè thân thiết trêu chọc nhau hoặc các fan tự nhận mình là Wibu (tự trào), thì đó là điều bình thường.

• Không hẳn. Việc xem anime cũng giống như xem phim điện ảnh Mỹ hay phim truyền hình Hàn Quốc, đó là một hình thức giải trí.

• Bạn chỉ bắt đầu bị gọi là Wibu khi niềm yêu thích đó trở nên ám ảnh: nói tiếng Nhật bồi mọi lúc, ăn mặc/hành xử kỳ quặc như nhân vật 2D ở nơi công cộng, hoặc cuồng nhiệt đến mức cực đoan.

Đây là hai thuật ngữ cực kỳ phổ biến:

• Waifu: Cách phát âm chệch đi của từ “Wife” (vợ). Dùng để chỉ một nhân vật nữ trong anime/manga mà một người cực kỳ yêu thích và coi như “vợ ảo”.

• Husbando: Tương tự, là cách phát âm chệch của “Husband” (chồng), dành cho các nhân vật nam.

Có một vài lý do chính dẫn đến định kiến này:

• Hành động thái quá: Một bộ phận nhỏ fan có những hành động gây tranh cãi như tranh cãi gay gắt để bảo vệ nhân vật ảo, hoặc có lối sống tách biệt thực tế.

• Sử dụng ngôn ngữ gây khó hiểu: Việc chèn tiếng Nhật bồi vào câu nói khiến người không hiểu cảm thấy khó chịu hoặc cho rằng đó là hành vi “làm màu”.

• Đánh đồng: Đôi khi những người không hiểu về anime thường đánh đồng tất cả những ai xem hoạt hình Nhật Bản là “trẻ con” hoặc “lập dị”.

• Wibu chân chính: Có kiến thức sâu sắc về bộ phim/truyện mình xem, hiểu rõ cốt truyện, thông điệp và tôn trọng tác giả. Họ thường có gu thưởng thức ổn định.

• Wibu phong trào: Thường chỉ xem những bộ đang “hot” (trend), kiến thức nông cạn nhưng lại thích thể hiện hoặc đi gây hấn (war) với các cộng đồng fan khác để gây chú ý.

Ngoài việc yêu thích đơn thuần, có những khái niệm khá cực đoan mà cộng đồng thường nhắc đến:

• Hikikomori: Một số Wibu chọn lối sống ẩn dật, chỉ ở trong phòng 24/7 với anime và máy tính, cắt đứt hoàn toàn liên lạc với xã hội bên ngoài.

• Chuunibyou (Hội chứng tuổi teen lớp 8): Những người ảo tưởng mình sở hữu sức mạnh siêu nhiên, có đôi mắt quỷ hay mang trong mình một dòng máu đặc biệt giống như các nhân vật chính trong truyện. Họ thường có những hành động như đeo băng bịt mắt vô cớ hoặc làm những tư thế kỳ quặc giữa đám đông.

Nếu bạn bước chân vào các group anime, bạn sẽ thấy họ thường xuyên “khẩu chiến” về:

• Sub vs Dub: Nên xem phim có phụ đề (Sub) để giữ giọng gốc của diễn viên lồng tiếng Nhật (Seiyuu) hay xem thuyết minh/lồng tiếng (Dub) cho dễ hiểu? Đa số Wibu chính hiệu sẽ chọn Sub.

• Sức mạnh nhân vật: Kiểu như “Goku có đánh bại được Saitama không?” hay “Ai là nhân vật mạnh nhất thế giới anime?”. Những cuộc tranh luận này có thể kéo dài hàng năm trời với hàng nghìn comment.

• Ship cặp (Shipping): Việc gán ghép các nhân vật thành một đôi. Nếu bạn “ship” một cặp không đúng ý số đông, bạn rất dễ bị “tổng tấn công”.

Tại Việt Nam, cộng đồng mạng đã sáng tạo ra rất nhiều từ phái sinh cực hài hước:

• Quý Bửu: Cách gọi chệch âm của Wibu sang tiếng Việt nghe cho “sang” và có phần trào phúng.

• Wibu rách: Dùng để chỉ những người thích thể hiện mình là dân chơi anime nhưng thực chất kiến thức hạn hẹp hoặc hành xử kém văn minh.

• Wibu chúa: Ám chỉ những người đứng đầu một hội nhóm hoặc có mức độ cuồng nhiệt “vô tiền khoáng hậu”.

Nhiều Wibu đời đầu (thế hệ 8x, 9x) thường có sự hoài niệm rất lớn với các bộ “Big 3” (ba bộ truyện lớn nhất một thời): One Piece, Naruto và Bleach.

• Họ không chỉ xem để giải trí mà còn nghiên cứu về sự phát triển của nét vẽ qua từng thập kỷ.

• Khả năng cao một Wibu “có thâm niên” sẽ biết cách phân biệt các Studio sản xuất (như MAPPA, Ufotable, hay Ghibli) chỉ qua cách đổ bóng và chuyển động của nhân vật.

Bạn có biết giới Wibu cũng có những “ngày lễ” riêng không?

• Ngày 15/12: Được coi là Ngày Quốc tế Otaku (không chính thức).

• Sinh nhật nhân vật: Các fan cuồng nhiệt thường tổ chức “tiệc sinh nhật” cho nhân vật ảo bằng cách mua bánh kem, bày biện mô hình và chụp ảnh đăng lên mạng xã hội.

Một dấu hiệu nhận biết cấp độ cao là việc họ mang anime vào đời thực:

• Itasha: Những chiếc xe (ô tô hoặc xe máy) được dán decal kín hình các nhân vật anime.

• Góc Gaming/Làm việc: Thường được setup với đèn LED RGB và một tủ kính (Case) trưng bày đầy những mô hình giá trị từ vài triệu đến vài chục triệu đồng.